Εισαγωγή
Ο έρπης ζωστήρας είναι μια ιογενής λοίμωξη που χαρακτηρίζεται από επώδυνο εξάνθημα με φυσαλίδες. Προκαλείται από τον ιό της ανεμοβλογιάς-ζωστήρα, τον ίδιο ιό που προκαλεί την ανεμοβλογιά.
Αφού ένα άτομο μολυνθεί και αναρρώσει από την ανεμοβλογιά - συνήθως στην παιδική ηλικία - ο ιός μπορεί να παραμείνει αδρανής στο σώμα για χρόνια και να επανενεργοποιηθεί αργότερα στη ζωή του προκαλώντας έρπητα ζωστήρα. Αν και οποιοσδήποτε που πέρασε ανεμοβλογιά μπορεί να αναπτύξει έρπητα ζωστήρα, είναι πιο συχνός σε ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Συμπτώματα
Το χαρακτηριστικό σύμπτωμα του έρπητα ζωστήρα είναι ένα επώδυνο ερυθρό εξάνθημα με φυσαλίδες που συρρέουν. Συνήθως εμφανίζεται στη μία πλευρά του σώματος, συχνά σε μία μόνο λωρίδα σαν ζώνη, ή και του προσώπου.
Άλλα κοινά συμπτώματα:
- Πόνος, αίσθημα καύσου ή μυρμήγκιασμα (που μπορεί να προηγηθούν του εξανθήματος)
- Κνησμός
- Πυρετός
- Πονοκέφαλος
Οι φυσαλίδες κάποια στιγμή σπάνε, ξεραίνονται και σχηματίζουν μια κρούστα. Το εξάνθημα διαρκεί συνήθως δύο έως τέσσερις εβδομάδες και μπορεί να συνοδεύεται από έντονο πόνο ο οποίος μπορεί να επιμείνει πολύ μετά την υποχώρηση του εξανθήματος (μεθερπητική νευραλγία).
Αιτίες Επανενεργοποίησης
Διάφοροι παράγοντες μπορούν να πυροδοτήσουν την επανενεργοποίηση του ιού:
- Γήρανση: Ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά μετά την ηλικία των 50 ετών.
- Εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα: Καταστάσεις ή φάρμακα που αποδυναμώνουν το ανοσοποιητικό σύστημα.
- Στρες: Το συναισθηματικό ή σωματικό στρες μπορεί να αποδυναμώσει την άμυνα του οργανισμού.
- Σοβαρές ασθένειες: Ασθένειες όπως ο καρκίνος.
Επιπλοκές
- Μεθερπητική νευραλγία: Ο πόνος μπορεί να διαρκέσει 3 μήνες ή περισσότερο και να είναι ιδιαίτερα ενοχλητικός, απαιτώντας ειδική αγωγή.
- Απώλεια όρασης: Η προσβολή του οφθαλμού μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια όρασης αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως.
- Δερματικές λοιμώξεις: Επιμόλυνση των φυσαλίδων από βακτήρια.
- Νευρολογικές επιπλοκές: Παράλυση νεύρων, μηνιγγοεγκεφαλίτιδα (σπάνια).
Θεραπεία
Η θεραπεία στοχεύει στη μείωση της σοβαρότητας και της διάρκειας των συμπτωμάτων και στην πρόληψη των επιπλοκών:
- Αντιιικά φάρμακα: Βαλακικλοβίρη, βριβουδίνη και φαμσικλοβίρη. Πρέπει να ξεκινήσουν εντός 72 ωρών από την εμφάνιση του εξανθήματος.
- Παυσίπονα & Τοπικές θεραπείες: Ιβουπροφαίνη ή ακεταμινοφαίνη, λοσιόν καλαμίνης για ανακούφιση του κνησμού.
- Κορτικοστεροειδή: Σε ορισμένες περιπτώσεις, για τη μείωση της φλεγμονής και του πόνου.
Πρόληψη & Εμβολιασμός
Ο καλύτερος τρόπος για την πρόληψη του έρπητα ζωστήρα είναι να εμβολιαστείτε.
Από το 2023 κυκλοφορεί το νέο αδρανοποιημένο ανασυνδυασμένο εμβόλιο RZV (Shingrix), το οποίο χορηγείται σε δύο δόσεις με μεσοδιάστημα 2 έως 6 μηνών.
- Συστήνεται για ενήλικες ηλικίας 60 ετών και άνω.
- Μπορούν να το λάβουν και άτομα ηλικίας 18 ετών και άνω με ανοσοκαταστολή.
- Μπορεί να χορηγηθεί ακόμα και αν έχετε κάνει παλιότερα το παλιό εμβόλιο (Zostavax) ή αν έχετε νοσήσει ήδη στο παρελθόν (μετά από τουλάχιστον ένα έτος από τη νόσηση).
Πηγή: Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων